UPSC Bharti 2026: केंद्रीय लोकसेवा आयोगामार्फत विविध मंत्रालयात 54 प्रकारच्या पदांसाठी मोठी भरती

 

UPSC Bharti 2026: केंद्रीय लोकसेवा आयोगामार्फत विविध मंत्रालयात 54 प्रकारच्या पदांसाठी मोठी भरती

Publisher: mahaenokari.com
Date: 06 जुलै 2026
(Note : नोकरीच्या माहिती मध्ये काही चूक आढळल्यास ९४०४५०८४१२ या व्हाट्सअँप क्रमांकावर संपर्क करा)

केंद्रीय लोकसेवा आयोग म्हणजेच UPSC ही भारतातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि सर्वोच्च घटनात्मक संस्था आहे. संपूर्ण देशातील वर्ग-१ आणि वर्ग-२ दर्जाच्या राजपत्रित अधिकाऱ्यांची निवड करण्याची मुख्य जबाबदारी या आयोगावर असते. देशभरातील विविध केंद्रीय मंत्रालये आणि प्रशासकीय विभागांना कार्यक्षम मनुष्यबळ पुरवण्याचे काम आयोग अविरतपणे करत आहे.

सध्याच्या काळात शासकीय क्षेत्रातील नोकरी आणि त्यातही थेट केंद्र शासनाच्या अंतर्गत काम करण्याची इच्छा प्रत्येक विद्यार्थ्याची असते. UPSC द्वारे वेळोवेळी विविध तांत्रिक, वैद्यकीय, कायदेशीर आणि प्रशासकीय पदांसाठी थेट भरती प्रक्रिया आयोजित केली जाते. ही नोकरी केवळ उत्तम वेतनच देत नाही, तर समाजात एक वेगळी प्रतिष्ठा आणि आदर देखील मिळवून देते.

नुकतीच आयोगाने अधिकृत जाहिरात क्रमांक 07/2026 प्रसिद्ध करून अत्यंत महत्त्वाची भरती जाहीर केली आहे. या अंतर्गत विविध ५४ प्रकारच्या पदांसाठी पात्र आणि इच्छुक उमेदवारांकडून अर्ज मागवण्यात येत आहेत. यामध्ये कृषी विभाग, नागरी विमानचालन, कॉर्पोरेट व्यवहार, आरोग्य आणि संस्कृती मंत्रालयासारख्या महत्त्वाच्या विभागांचा प्रामुख्याने समावेश आहे.

या संपूर्ण प्रक्रियेमध्ये ड्रग इन्स्पेक्टर, लीगल ऑफिसर, एरोनॉटिकल ऑफिसर आणि असिस्टंट इंजिनिअर यांसारख्या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या पदांचा समावेश आहे. प्रत्येक पदासाठी लागणारी शैक्षणिक पात्रता आणि आवश्यक अनुभव हा पूर्णपणे भिन्न आणि स्वतंत्र ठेवण्यात आला आहे. त्यामुळे उमेदवारांनी आपल्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार योग्य पदाची निवड करणे आवश्यक आहे.

या सुवर्णसंधीचा लाभ घेऊन केंद्र शासनाच्या सेवेत रुजू होण्यासाठी उमेदवारांनी ऑनलाईन पद्धतीने अर्ज करायचा आहे. अंतिम तारखेची वाट न पाहता त्वरित अर्ज सादर करणे हिताचे ठरेल. चला तर मग, या भरती संदर्भातील रिक्त पदे, वयोमर्यादा, पगार आणि निवड प्रक्रिया याबद्दलची सविस्तर माहिती आपण खाली सविस्तरपणे पाहूया.

UPSC Recruitment | जागांसाठी भरती 2025 ची थोдक्यात माहिती

संस्थेचे नाव	केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC)
पोस्टचे नाव	ड्रग इन्स्पेक्टर, एरोनॉटिकल ऑफिसर, लीगल ऑफिसर, असिस्टंट इंजिनिअर व इतर पदे
पदांची संख्या	५४ प्रकारची रिक्त पदे (उदा. १८६ ड्रग इन्स्पेक्टर पदे)
अर्ज सुरू होण्याची तारीख	27 जून 2026
अर्जाची शेवटची तारीख	17 जुलै 2026 (संध्याकाळी 06:00 वाजेपर्यंत)
अर्जाची पद्धत	ऑनलाईन (ORA - Online Recruitment Application)
श्रेणी	केंद्र शासकीय नोकरी (Central Govt Jobs)
नोकरीचे स्थान	संपूर्ण भारत (काही पदे केंद्रशासित प्रदेश लडाखसाठी राखीव)
निवड प्रक्रिया	स्क्रीनिंग टेस्ट / परीक्षा आणि वैयक्तिक मुलाखत (Interview)
शिक्षण	पदांनुसार संबंधित शाखेतील पदवी / पदव्युत्तर पदवी / डिप्लोमा
अधिकृत वेबसाइट	upsconline.nic.in

जर तुम्ही केंद्र शासनाच्या इतर विविध नोकऱ्यांची माहिती मिळवू इच्छित असाल तर तुम्ही Wikipedia UPSC Portal वर जाऊन या आयोगाच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीबद्दल आणि कामकाजाबद्दल सविस्तर माहिती वाचू शकता.

विषयांची अनुक्रमणिका (Table of Contents):

• UPSC Recruitment | रिक्त पदे 2025 तपशील
• UPSC Recruitment | शैक्षणिक पात्रता
• UPSC Recruitment | वयोमर्यादा
• UPSC Recruitment | पगार तपशील
• UPSC Recruitment | निवड प्रक्रिया
• UPSC Recruitment | अधिसूचना 2024 साठी अर्ज कसा करावा?

UPSC Recruitment | रिक्त पदे 2025 तपशील

या जाहिरातीमध्ये विविध मंत्रालयांच्या अंतर्गत येणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या पदांचा समावेश करण्यात आला आहे. निवडक प्रमुख पदांचा रिक्त जागांनुसार तपशील खालीलप्रमाणे देण्यात आला आहे:

पदाचे नाव (Post Title)	मंत्रालय / विभाग	एकूण रिक्त जागा
Drug Inspector	Health & Family Welfare (CDSCO)	186
Company Prosecutor	Corporate Affairs	18
Legal Officer	Civil Aviation (DGCA)	12
Aeronautical Officer	Civil Aviation (DGCA)	11
Assistant Engineer (Civil)	Administration of UT Ladakh	11
Joint Director (Crops Development)	Agriculture & Farmers Welfare	6
Deputy Superintending Archaeologist	Culture (ASI)	2
Medical/Research Officer (Siddha)	Ayush	1

विशेष नोंद (लडाख भरती): आयटम क्रमांक ३२ ते ४६ आणि ५४ मधील पदे ही केवळ लडाख केंद्रशासित प्रदेशातील रहिवाशांसाठी (Domicile of Ladakh) राखीव ठेवण्यात आली आहेत. या लडाख विशेष पदांसाठी लेह, कारगील, श्रीनगर आणि दिल्ली येथे परीक्षा केंद्रे असतील.

UPSC Recruitment | शैक्षणिक पात्रता

या वेगवेगळ्या ५४ प्रकारच्या पदांसाठी अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांकडे पदाच्या स्वरूपानुसार संबंधित क्षेत्रातील शैक्षणिक अर्हता आणि कामाचा पूर्वअनुभव असणे बंधनकारक आहे:

• ड्रग इन्स्पेक्टर पदे: मान्यताप्राप्त संस्थेतून फार्मसी (Pharmacy), फार्मास्युटिकल सायन्सेस किंवा क्लिनिकल फार्माकोलॉजी/मायक्रोबायोलॉजी मधील औषधनिर्माण शास्त्राची पदवी आवश्यक.
• लीगल ऑफिसर आणि कंपनी प्रोक्युटर: मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कायद्याची पदवी (Degree in Law - LL.B) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
• असिस्टंट इंजिनिअर (सिव्हिल): सिव्हिल इंजिनिअरिंग मधील बी.ई / बी.टेक किंवा समकक्ष पदवी असणे आवश्यक आहे.
• इतर पदे: काही वरिष्ठ पदांसाठी पदव्युत्तर पदवी (Master's Degree) किंवा डिप्लोमा सोबतच हेड ऑफ ऑर्गनायझेशन कडून प्रमाणित केलेला विहित नमुन्यातील अनुभव प्रमाणपत्र (Experience Certificate) असणे आवश्यक आहे.

UPSC Recruitment | वयोमर्यादा

या भरतीसाठी उमेदवारांची वयोमर्यादा निश्चित करण्यासाठी १७ जुलै २०२६ ही तारीख क्रूशियल तारीख (Crucial Date) म्हणून मानली जाईल. खुल्या प्रवर्गासाठी (UR) कमाल वयोमर्यादा खालीलप्रमाणे आहे:

• कंपनी प्रॉसिक्युटर आणि ड्रग इन्स्पेक्टर पदांसाठी: कमाल ३० वर्षे.
• वैद्यकीय अधिकारी, एरोनॉटिकल ऑफिसर, लीगल ऑफिसर आणि पुरातत्व शास्त्रज्ञ पदांसाठी: कमाल ३५ वर्षे.
• जॉइंट डायरेक्टर (क्रॉप्स डेव्हलपमेंट) आणि असिस्टंट इंजिनिअर (EWS) पदांसाठी: कमाल ४० वर्षे.
• शासकीय नियमांनुसार वयातील सवलत:
  • अनुसूचित जाती / अनुसूचित जमाती (SC/ST) उमेदवारांसाठी: ०५ वर्षांची सवलत.
  • इतर मागासवर्गीय (OBC) उमेदवारांसाठी: ०३ वर्षांची सवलत.
  • दिव्यांग (PwBD) उमेदवारांसाठी: १० वर्षांची सवलत (कमाल वय ५६ वर्षे).
  • केंद्रीय / केंद्रशासित प्रदेश सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी: ०५ वर्षांपर्यंत सवलत (किमान ३ वर्षे सलग सेवा आवश्यक).

UPSC Recruitment | पगार तपशील

UPSC अंतर्गत निवड होणाऱ्या उमेदवारांना ७ व्या वेतन आयोगानुसार अत्यंत उत्कृष्ट दर्जाचे मानधन आणि भत्ते पुरवले जातात. पदांनुसार असणारा पे-लेव्हलचा तपशील खालीलप्रमाणे आहे:

• Joint Director (Crops Development): पे मॅट्रिक्स लेव्हल ११ (Pay Level 11) नुसार उच्च श्रेणी वेतन.
• Medical Officer, Aeronautical Officer, Legal Officer, Archaeologist: पे मॅट्रिक्स लेव्हल १० (Pay Level 10) नुसार आकर्षक पगार.
• Assistant Engineer (Civil) - Ladakh: पे मॅट्रिक्स लेव्हल 8A (Pay Level 8A) नुसार वेतन दिले जाईल.
• Drug Inspector: पे मॅट्रिक्स लेव्हल ०८ (Pay Level 08) नुसार मासिक वेतनश्रेणी.
• Company Prosecutor: पे मॅट्रिक्स लेव्हल ०७ (Pay Level 07) नुसार केंद्र शासनाचे मूळ वेतन.
• इतर फायदे: मूळ वेनाव्यतिरिक्त महागाई भत्ता (DA), घरभाडे भत्ता (HRA), वाहतूक भत्ता (TA) आणि इतर केंद्रीय भत्ते लागू राहतील.

UPSC Recruitment | निवड प्रक्रिया

केंद्रीय लोकसेवा आयोगाद्वारे राबवली जाणारी निवड प्रक्रिया पूर्णपणे पारदर्शक आणि गुणवत्तेवर आधारित असते. ही प्रक्रिया प्रामुख्याने खालील टप्प्यांत विभागलेली आहे:

१. कागदपत्र पडताळणी आणि छाननी: उमेदवारांनी ऑनलाईन अपलोड केलेल्या जन्म दाखला (१० वी प्रमाणपत्र), शैक्षणिक पदवी आणि अनुभव प्रमाणपत्रांची प्राथमिक तपासणी केली जाईल. चुकीची माहिती देणारे अर्ज बाद केले जातील.

२. रिक्रूटमेंट टेस्ट / परीक्षा: अर्जांची संख्या जास्त असल्यास आयोग उमेदवारांना शॉर्टलिस्ट करण्यासाठी विशेष स्क्रीनिंग टेस्ट किंवा संगणक आधारित परीक्षा आयोजित करू शकतो.

३. वैयक्तिक मुलाखत (Interview): निवड प्रक्रियेचा मुख्य टप्पा मुलाखतीचा असतो. मुलाखत एकूण १०० गुणांची घेतली जाते. यामध्ये उत्तीर्ण होण्यासाठी आयोगाने प्रवर्गांनुसार किमान सुयोग्य गुण (Minimum Suitability Marks) ठरवले आहेत जे खालीलप्रमाणे आहेत:

• खुला प्रवर्ग (UR) उमेदवारांसाठी: ५० गुण आवश्यक.
• इतर मागासवर्गीय (OBC) उमेदवारांसाठी: ४५ गुण आवश्यक.
• SC / ST / PwBD प्रवर्गातील उमेदवारांसाठी: ४० गुण मिळवणे अनिवार्य आहे.

UPSC Recruitment | अधिसूचना 2024 साठी अर्ज कसा करावा?

इच्छुक उमेदवारांनी या नोकरीसाठी केवळ ऑनलाईन पद्धतीनेच नोंदणी करायची आहे. अर्ज सादर करण्याची सविस्तर पायरी-पायरी प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

पायरी १: अधिकृत पोर्टलवर जाणे: उमेदवारांनी सर्वप्रथम आयोगाच्या https://upsconline.nic.in/ora/ या ऑनलाईन रिक्रूटमेंट ॲप्लिकेशन (ORA) पोर्टलला भेट द्यावी.
पायरी २: वन-टाइम रजिस्ट्रेशन (OTR): जर तुम्ही आधी नोंदणी केली नसेल, तर आपली मूलभूत माहिती भरून OTR प्रक्रिया पूर्ण करून युझर आयडी तयार करा.
पायरी ३: अर्ज भरणे आणि कागदपत्रे अपलोड करणे: संबंधित पदाची निवड करून शैक्षणिक पात्रता, वय आणि अनुभवाची माहिती भरा. त्यानंतर १० वीचे प्रमाणपत्र, पदवी प्रमाणपत्र आणि जातीचा दाखला अचूकपणे अपलोड करा.
पायरी ४: फोटो कॅप्चरिंग (महत्त्वाची प्रक्रिया): या भरती प्रक्रियेमध्ये उमेदवारांना एक **स्टॅटिक फोटो** अपलोड करावा लागेल आणि सोबतच अर्ज भरताना वेबकॅमद्वारे **लाईव्ह फोटो (Live Photo Capture)** देखील घ्यावा लागेल.
पायरी ५: अर्ज शुल्क भरणे: जनरल, ओबीसी आणि ईडब्ल्यूएस प्रवर्गातील पुरुष उमेदवारांनी **२५ रुपये** अर्ज शुल्क ऑनलाईन पद्धतीने भरायचे आहे. सर्व महिला, अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) आणि दिव्यांग उमेदवारांसाठी **कोणतेही अर्ज शुल्क नाही**.
पायरी ६: अर्ज सबमिट करणे: सर्व माहितीची पडताळणी करून शेवटी अर्ज सबमिट करा आणि भविष्यातील संदर्भासाठी अर्जाची प्रिंट काढून सुरक्षित ठेवा.

महत्त्वाच्या लिंक्स (Important Links)	थेट लिंक पर्याय
जाहिरात (PDF)	Click Here
अधिकृत वेबसाईट	Click Here
अर्ज करण्यासाठी लिंक (Marathi)	Apply Now
अर्ज पाठवण्याचा पत्ता	अर्ज ऑनलाईन भरायचा आहे

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ Section)

Q1. UPSC जाहिरात क्रमांक 07/2026 अंतर्गत एकूण किती प्रकारची पदे भरली जाणार आहेत?
Ans. या जाहिरातीअंतर्गत विविध मंत्रालयांमध्ये एकूण ५४ वेगवेगळ्या प्रकारच्या रिक्त पदांची भरती केली जात आहे.

Q2. ऑनलाईन अर्ज करण्याची शेवटची तारीख आणि वेळ काय आहे?
Ans. अर्ज सादर करण्याची अंतिम मुदत १७ जुलै २०२६ रोजी संध्याकाळी ६:०० वाजेपर्यंत (18:00 HRS) आहे.

Q3. ड्रग इन्स्पेक्टर (Drug Inspector) पदासाठी एकूण किती जागा रिक्त आहेत?
Ans. आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत ड्रग इन्स्पेक्टर पदासाठी सर्वाधिक १८६ जागा रिक्त आहेत.

Q4. या भरतीसाठी अर्ज शुल्क किती आकारले जात आहे?
Ans. जनरल, ओबीसी आणि ईडब्ल्यूएस प्रवर्गातील पुरुष उमेदवारांसाठी फक्त २५ रुपये शुल्क आहे.

Q5. कोणत्या प्रवर्गातील उमेदवारांना अर्ज शुल्क भरण्यापासून सूट आहे?
Ans. अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST), दिव्यांग (PwBD) आणि सर्व महिला उमेदवारांना कोणतेही शुल्क नाही.

Q6. वयोमर्यादा आणि पात्रता ठरवण्यासाठी कोणती तारीख निश्चित केली आहे?
Ans. उमेदवाराची वयोमर्यादा आणि शैक्षणिक पात्रता अर्ज करण्याच्या अंतिम तारखेला म्हणजेच १७ जुलै २०२६ रोजी पूर्ण असावी.

Q7. लडाख केंद्रशासित प्रदेशातील पदांसाठी काय विशेष तरतूद आहे?
Ans. आयटम ३२ ते ४६ आणि ५४ मधील पदे केवळ लडाखच्या मूळ रहिवाशांसाठी असून त्यांच्या परीक्षा लेह, कारगील, श्रीनगर आणि दिल्ली येथे होतील.

Q8. असिस्टंट इंजिनिअर (सिव्हिल) पदासाठी कमाल वयोमर्यादा किती आहे?
Ans. लडाख प्रशासनाच्या अंतर्गत येणाऱ्या या पदासाठी EWS उमेदवाराकरिता कमाल वय ४० वर्षे ठेवण्यात आले आहे.

Q9. कंपनी प्रॉसिक्युटर पदासाठी कमाल वयोमर्यादा काय आहे?
Ans. कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्रालयाच्या अंतर्गत येणाऱ्या या पदासाठी खुल्या प्रवर्गाची कमाल वयोमर्यादा ३० वर्षे आहे.

Q10. राखीव प्रवर्गातील उमेदवारांना वयात किती वर्षांची सवलत मिळेल?
Ans. नियमांनुसार SC/ST उमेदवारांना ५ वर्षे, OBC उमेदवारांना ३ वर्षे तर दिव्यांग उमेदवारांना १० वर्षांची सवलत मिळेल.

Q11. मुलाखतीत उत्तीर्ण होण्यासाठी खुल्या प्रवर्गाला (UR) किती गुण आवश्यक आहेत?
Ans. १०० गुणांच्या वैयक्तिक मुलाखतीमध्ये खुल्या प्रवर्गातील उमेदवाराला किमान ५० गुण मिळवणे आवश्यक आहे.

Q12. मुलाखतीसाठी इतर मागासवर्गीय (OBC) उमेदवारांना किमान पात्रता गुण किती आहेत?
Ans. ओबीसी प्रवर्गातील उमेदवारांना मुलाखतीमध्ये किमान ४५ गुण मिळवणे अनिवार्य आहे.

Q13. SC, ST आणि दिव्यांग उमेदवारांसाठी मुलाखतीचे पासिंग मार्क्स किती आहेत?
Ans. या प्रवर्गातील उमेदवारांसाठी मुलाखतीमध्ये किमान ४० गुण मिळवणे आवश्यक आहे.

Q14. एरोनॉटिकल ऑफिसर आणि लीगल ऑफिसर या पदांसाठी एकूण किती जागा आहेत?
Ans. नागरी विमानचालन महासंचालनालय (DGCA) अंतर्गत एरोनॉटिकल ऑफिसरच्या ११ जागा आणि लीगल ऑफिसरच्या १२ जागा आहेत.

Q15. अर्ज करताना फोटो अपलोड संदर्भात कोणती नवीन अट आहे?
Ans. उमेदवारांना नेहमीचा स्टॅटिक फोटो अपलोड करावा लागेल आणि सोबतच फॉर्म भरताना वेबकॅमद्वारे लाईव्ह फोटो कॅप्चर करावा लागेल.

Q16. अनुभवाचे प्रमाणपत्र कोणाचे स्वाक्षरीचे असावे?
Ans. संबंधित उमेदवाराचे अनुभव प्रमाणपत्र हे संस्थेच्या मुख्य अधिकाऱ्याच्या (Head of the Organization) स्वाक्षरीचे व विहित नमुन्यातील असावे.

Q17. जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून कोणते दस्तऐवज ग्राह्य धरले जाईल?
Ans. जन्मतारखेचा मुख्य पुरावा म्हणून इयत्ता १० वी उत्तीर्ण प्रमाणपत्र किंवा मॅट्रिक्युलेशन सर्टिफिकेट ग्राह्य धरले जाईल.

Q18. जॉइंट डायरेक्टर (क्रॉप्स डेव्हलपमेंट) हे पद कोणत्या मंत्रालयांतर्गत येते?
Ans. हे पद कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत येते आणि यासाठी ६ जागा रिक्त आहेत.

Q19. परदेशी नागरिक या पदांसाठी अर्ज करू शकतात का?
Ans. भारताचा नागरिक असण्याव्यतिरिक्त नेपाळ, भूतानचे प्रजाजन किंवा विशिष्ट अटी पूर्ण करणारे तिबेटी निर्वासित पात्रतेचे प्रमाणपत्र सादर करून अर्ज करू शकतात.

Q20. या भरतीचा अधिकृत अर्ज कुठे करायचा आहे?
Ans. उमेदवारांनी आयोगाच्या अधिकृत upsconline.nic.in/ora/ या लिंकवर जाऊन थेट अर्ज करायचा आहे.

"अशाच नवीन नोकरी जाहिराती मिळवण्यासाठी mahaenokari.com या आमच्या संकेत स्थळावर रोज यायला विसरू नये."

"कठोर परिश्रम आणि सातत्य हेच तुमच्या यशाचे खरे मार्गदर्शक ठरतात, प्रयत्न करत राहा!"

सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म	फॉलो करण्यासाठी लिंक
Instagram	@mahaenokari
Facebook	@mahaenokari
Youtube	Mahaenokari
Telegram	Join Telegram Channel

सूचना /Note :- वरील सर्व माहिती त्या -त्या कार्यालयच्या अधिकृत संकेत स्थळावरून घेतलेली आहे .त्यामुळे कुठल्याही कार्यालयामार्फत कुठलीही फसवणूक झाल्यास त्यास महा ई नोकरी डॉट कॉम जबाबदार राहणार नाही .तसेच आम्ही माहिती लवकरात लवकर पोचवण्याच्या हेतूने व सर्वात आधी माहिती देण्याच्या हेतूने पटापट माहिती बनवत असतो त्यामुळे कधी कधी टायपिंग मिस्टेक होऊन अपना पर्यंत चुकीची माहिती येण्याची स्थिती निर्माण होऊ शकत अश्या वेळी आपण अधिकृत जाहिरात अवश्य वाचावी व आमची चूक विसरू आम्हाला लक्षात आणून द्यायला विसरू नये हि विनंती.

Author & Advisor

Jitendra Gavali

नमस्कार, मी एक इंजिनियर असून शैक्षणिक आणि शासकीय नोकरी संदर्भातील अचूक माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवणे मला आवडते. या पोर्टलच्या माध्यमातून मी विद्यार्थ्यांना आणि नोकरी शोधणाऱ्यांना योग्य मार्गदर्शन करण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करतो.